Dłużnik nie płaci mimo przypomnień? Masz na to skuteczną ścieżkę: wezwanie do zapłaty, pozew do sądu, nakaz zapłaty, klauzula wykonalności i wniosek do komornika. Poniżej krok po kroku, co zrobić na każdym etapie, jakie terminy obowiązują i ile to kosztuje.
Krok 1. Wezwanie do zapłaty
Zanim złożysz pozew, wyślij dłużnikowi pisemne wezwanie do zapłaty. To nie jest formalność do odhaczenia: sąd może zażądać informacji o próbie polubownego rozwiązania sporu, a samo wezwanie często kończy sprawę bez sądu.
W piśmie podaj:
- wysokość długu i termin zapłaty,
- numer rachunku do wpłaty,
- informację, że brak zapłaty oznacza skierowanie sprawy do sądu.
Wyślij je listem poleconym za potwierdzeniem odbioru. To dowód, że dłużnik został wezwany, przydatny później w sądzie.
Krok 2. Pozew o zapłatę
Jeśli dłużnik nie zapłacił, złóż pozew. Masz dwie drogi.
Elektroniczne postępowanie upominawcze (EPU). Sprawdza się przy prostych, bezspornych sprawach: niezapłaconych fakturach, niezwróconych pożyczkach, umowach sprzedaży lub usług. Pozew składasz przez e-sąd. Opłata sądowa wynosi 1,25% wartości długu, nie mniej niż 30 zł.
Zwykły pozew w sądzie rejonowym. Wybierz tę drogę, gdy sprawa jest sporna albo dłużnik ma nieznany adres w Polsce. Opłata sądowa zależy od wartości sporu: do 20 000 zł obowiązuje opłata stała rosnąca w progach (30 zł przy długu do 500 zł, do 1 000 zł przy długu do 20 000 zł), a dopiero powyżej 20 000 zł płacisz 5% wartości roszczenia (art. 13 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Krok 3. Nakaz zapłaty i klauzula wykonalności
Sąd wydaje nakaz zapłaty. Dłużnik ma 14 dni na zapłatę albo wniesienie sprzeciwu. Jeśli tego nie zrobi, nakaz się uprawomocnia.
Ważne: w EPU klauzulę wykonalności sąd nadaje z urzędu, niezwłocznie po uprawomocnieniu nakazu (art. 782 § 2 kpc). Nie składasz o nią osobnego wniosku. W zwykłym postępowaniu klauzulę nadaje sąd na Twój wniosek. Dopiero z klauzulą nakaz zapłaty staje się tytułem wykonawczym, z którym możesz iść do komornika.
Krok 4. Wniosek do komornika
Z tytułem wykonawczym składasz wniosek egzekucyjny. Tu jest jedna rzecz, o której większość poradników milczy: wierzyciel ma prawo wyboru komornika w obrębie całej apelacji, nie tylko w miejscu zamieszkania dłużnika (art. 10 ustawy o komornikach sądowych). Wyjątek: sprawy o egzekucję z nieruchomości, wydanie nieruchomości i eksmisję, tam decyduje wyłącznie miejsce położenia nieruchomości.
We wniosku podaj:
- dane dłużnika: adres, PESEL lub NIP,
- kwotę długu wraz z odsetkami,
- sygnaturę akt sądowych,
- znane składniki majątku dłużnika, jeśli je znasz (miejsce pracy, rachunek bankowy, nieruchomość); jeśli nie znasz, możesz zlecić komornikowi ich poszukiwanie.
Wzory wniosków znajdziesz w dokumentach do pobrania.
Komornik prowadzi egzekucję z wynagrodzenia, rachunków bankowych, ruchomości, nieruchomości, świadczeń z ZUS i innych wierzytelności, zależnie od tego, co wskażesz.
Krok 5. Koszty egzekucji
Wszczęcie sprawy wiąże się z zaliczką na wydatki gotówkowe (np. na dojazd czy korespondencję), którą pokrywa wierzyciel. Zwolnieni są wierzyciele alimentacyjni.
Opłatę egzekucyjną co do zasady ponosi dłużnik, a jej wysokość ustala ustawa o kosztach komorniczych zależnie od sposobu zakończenia sprawy. Jeśli egzekucja jest skuteczna, poniesiona przez Ciebie zaliczka wraca w pierwszej kolejności z odzyskanych pieniędzy. Dokładną wysokość opłaty w Twojej sprawie najszybciej ustalisz bezpośrednio u komornika sądowego w Gdańsku.
Krok 6. Gdy egzekucja jest bezskuteczna
Komornik nie znalazł majątku? Sprawa nie jest przegrana na stałe.
- Możesz wpisać dłużnika do rejestru dłużników (BIG).
- Możesz ponowić egzekucję później, gdy sytuacja majątkowa dłużnika się zmieni.
- Dług nie znika i nie przedawnia się automatycznie wraz z umorzeniem.
Postanowienie o umorzeniu, które otrzymasz od komornika, jest dokumentem potwierdzającym bezskuteczność. Przyda się przy kolejnym wniosku egzekucyjnym i w innych sprawach związanych z tym samym dłużnikiem.
Najczęstsze pytania o odzyskiwanie długów krok po kroku
Czy muszę wysyłać wezwanie do zapłaty przed pozwem? Nie jest to bezwzględny wymóg formalny pozwu, ale sąd może pytać o próbę polubownego rozwiązania sporu, a wezwanie bywa jedynym potrzebnym krokiem, żeby dłużnik zapłacił.
Czy mogę wybrać dowolnego komornika w Polsce? Nie dowolnego, ale w sprawach pieniężnych masz prawo wyboru komornika w obrębie apelacji, w której działa komornik właściwy dla dłużnika. Wyjątkiem są sprawy dotyczące nieruchomości.
Ile trwa cała procedura? Zależy od tego, czy dłużnik wnosi sprzeciw i czy ma majątek łatwy do zajęcia. EPU i bezsporna sprawa mogą zakończyć się w kilka miesięcy, sprawa sporna trwa dłużej.
Co jeśli dłużnik zaczął wpłacać dobrowolnie po wniosku do komornika? Zgłoś to komornikowi i rozlicz wpłaty na poczet długu. Egzekucję możesz zawiesić lub umorzyć w części spłaconej.
Wzory wniosku egzekucyjnego znajdziesz w dokumentach do pobrania. Jeśli nie masz pewności, do którego komornika sądowego w Gdańsku skierować sprawę, sprawdź właściwość terytorialną kancelarii.